رله کنترل بار تجهیزی است که به کمک آن میتوانید از تجهیزات الکتریکی مانند موتور در برابر اضافه بار محافظت کنید. همانطور که میدانید در اثر اضافه بار، افزایش جریان رخ میدهد. رله کنترل بار در شرایط اضافه بار، جریان مدار را بلافاصله قطع کرده و از مصرفکنندههای الکتریکی محافظت میکند. از کنترل بار میتوان به صورت سهفاز، دوفاز و تکفاز برای حفاظت استفاده کرد.
رله اضافه بار (Overload relay)، رله اضافه جریان (Over-current Relay) یا رله مانیتورینگِ جریان (Current monitoring relay) نامهای دیگر این تجهیز هستند. رلههای اضافه بار الکترونیکی یا (EOL (Electronic Overload Relayها رقیب رلههای حرارتی (TOL (Thermal Overload Relayها هستند.
رلههای کنترل بار به صورت غیرمستقیم در مدار قدرت نصب میشوند و جریان را با ترانسهای جریانی (CT (Current Transformer اندازهگیری میکنند. معمولاً این تجهیز به همراه CT و به صورت متناوب کار میکند. بنابراین برای حفاظت از موتورهای DC کاربرد ندارند.
رله اضافه بار یک رله ثانویه است و به صورت غیرمستقیم، به همراه کنتاکتور و بریکر (Breaker) از مدار محافظت میکند. این تجهیز دارای تعدادی کنتاکت فرمان است و فرمان تریپ را به کنتاکتور و بریکر ارسال میکند.
تجهیزات اندازه گیری در تابلوی برق چیست ؟ + لینک خرید
مشخصه و ویژگیهای رله کنترل بار :
- جایگزین مناسب و مطمئن بیمتال
- عملکرد الکترونیکی با عمر بسیار زیاد و بدون استھلاک مکانیکی ( برخلاف بی متال)
- دقیق و مطمئن در تمامی شرایط و عدم وابستگی به دمای محیط ( برخلاف بی متال)
- قابلیت تنظیم جریان
- دارای تایمر تاخیر در وصل رله کنترل بار + نحوه نصب در تابلو + لینک خرید
- قابلیت تنظیم تاخیر در قطع
- دارای دو حالت عملکرد قفل شونده و اتوماتیک
- نمایش دھنده ی حالت خط قبل از قطع خروجی
- نوع دیجیتال آن دارای نمایشگر جریان ، نشانگر خطا و نشانگر اضافهبار است
انواع رله کنترل بار
قابلیتهای کنترل بار به مدل و برند آن وابسته است. دستهبندی رله اضافه بار از نظر عملکرد حفاظتی، تنظیمات و کنترل کمیتها عبارت است از:
- کنترلبار آنالوگ ساده
- کنترلبار آنالوگ پیشرفته
- کنترلبار دیجیتال
- رلهاضافه بار پیشرفته
مونتاژ تابلوی برق ساختمان ، آموزش مونتاژ + خرید اقلام مورد نیاز
خرید کنترل بار تکفاز و سه فاز
امروزه فروشگاههای زیادی در زمینه فروش قطعات الکتریکی و محافظها فعالیت میکنند. اما اگر میخواهید کنترل بار تکفاز را با قیمتی بسیار مناسب و کیفیت عالی تهیه کنید، پیشنهاد میشود به وبگاه فروشگاهی ما یعنی عقیق الکتریک ، مراجعه فرمایید.
کاربرد رله کنترل بار
کار کنترل بار چیست؟ باید پاسخ داد که رله کنترل بار، دارای سه ترانس جریان داخلی است. این ترانسها، جریان هر فاز را مانند آمپرمترهای انبری اندازهگیری میکنند. سپس اندازهی به دستآمده، با جریانی که توسط کاربر تنظیم شده است، مقایسه میشود. در صورتی که جریان هر کدام از این خطها، از مقدار خروجی بیشتر شد، رله خروجی فعالشده و مدار را قطع میکند.
در صورتی که از رله کنترل بار الکتریکی برای موتور استفاده شود، برای این که دقت عملکرد دستگاه بالاتر رود، یک پیچ تنظیم زمان تاخیری نیز به مدار اضافه میشود تا جریان استارت موتور، باعث نشود رله بار جریان مدار را قطع کند.
جدول انتخاب کنتاکتور ، کنتاکتورهای اشنایدر ، هیوندای و شوان + کنتاکت کمکی
طریقه نصب کنترل بار تک فاز
کنترل بارها، از بدنهای مکعبی شکل برخوردار هستند. درون بدنه این قطعه، سه رله مجزا برای اندازهگیری دقیق میزان شدتجریان وجود دارند. علاوهبرآن، کنترل بارهای جدید و مدرن، از صفحهنمایشهای پیشرفته و هوشمند برخوردار هستند. فراموش نکنید که کنترل بار ها، نوسانات زیاد شدتجریان را کاهش میدهند و به عملکرد دستگاههای الکتریکی بهبود میبخشند.
نصب کنترل بار تکفاز، بسیار آسان است. برای انجام این کار، باید قاب اصلی این قطعه را باز کنید و آن را در محل مناسبی نسب نمایید. بر روی قسمت ورودی کنترل بارهای تکفاز، دو ترمینال فاز و نول وجود دارند. شما باید با استفاده از دستگاه فاز متر، کابلهای فاز و نول برق ورودی را مشخص نموده و آنها را بهدقت به کنترل بار متصل کنید. در مرحله بعد، باید کابل فاز و نول دستگاه خود را به پورتهای خروجی کنترل بار متصل نمایید. در مرحله آخر، میبایست قاب پلاستیکی کنترل بار را بهدقت ببندید.
انواع ترمینال برق صنعتی + کاربرد + لینک خرید
نکات نصب کنترل بار تک فاز
همانطور که در بخشهای قبل اشاره شد، طریقه نصب کنترل بار تکفاز بسیار آسان است. اما برای آن که بتوانید این قطعه الکتریکی را به بهترین شکل ممکن نصب کنید و از مزایای بیشمار آن بهرهمند شوید، بایستی قبل از انجام هر کاری، نکات و اصولی را مدنظر داشته باشید. نکات نصب کنترل بار تکفاز، به شرح زیر است؛
۱-قطع برق اصلی و استفاده از وسایل ایمنی
یکی از مهمترین نکات نصب کنترل بار تکفاز، قطع برق اصلی است. قبل از آن که بخواهید برای نصب این قطعه ارزشمند اقدام کنید، باید برق اصلی مجموعه را قطع کنید. علاوهبرآن، جهت نصب کنترل بار بایستی از ابزارهای مخصوص و وسایل ایمنی نظیر دستکش، عینک و کلاه استفاده نمایید.
۲-نصب کابلها در محل خود
یکی دیگر از نکات نصب کنترل بار تکفاز، قراردادن کابلها در محل خود است. نصب کابلها بهصورت برعکس، میتواند مشکلات زیادی همچون ازبینرفتن کنترل بار را به همراه داشته باشد. بهتر است قبل از نصب این قطعه، دفترچه راهنما آن را بهدقت مطالعه کنید.
عیبیابی کنترل بار تک فاز
زمانی که برق اصلی قطع شود یا نوسان آن بیش از حد مجاز افزایش یابد، واژه lod بر روی صفحهنمایش کنترل بار نمایان میگردد. علاوهبرآن، زمانی که نوسان برق اصلی با کاهش شدیدی مواجه گردد، واژه unc بر روی صفحهنمایش کنترل بار پدیدار میشود. در چنین شرایطی، شما میتوانید با نگهداشتن کلیدهای – یا + به مدت چند ثانیه، خطاهای دستگاه را پاک و ریست کنید.
طریقه نصب کنترل بار سه فاز
برای این که کنترول بار را روی مدار خود نصب کنید، کافی است که سه سیم حامل جریان فازها را از سه کانال مجزای رله عبور دهید. سپس ترمینالهای ۱۵ و ۱۶ را در مدار فرمان کنتاکتور به صورت سری نصب کنید. از ترمینال ۱۸ هم میتوانید برای دستگاههای هشداردهنده هنگام قطع استفاده نمایید. تغذیهی دستگاه نیز توسط دو ترمینال a1 و a2 انجام میشود. توجه کنید که جهت عبور جریان از داخل کانالها، تاثیری روی کارکرد آن نخواهد داشت.
ترانس جریان یا ترانس CT + کاربرد در تابلوی برق + نصب + لینک خرید
به این مدل از کنترل بار میکرومکس و یا میکروالکترونیک میگویند که بسیار ساده و نصب و تنطیم آسانی دارد.همچنین این رله میتواند به راحتی از الکتروموتورهای سه فاز در برابر اضافه بار و قطع فاز محافظت نماید. برای نصب این کنترل رله میکرومکس 3 مرحله وجود دارد :
- نصب مکانیکی
- سیم بندی مدار قدرت
- سیم بندی مدار فرمان
خطاها و نحوه عیب یابی کنترل بار
کنترل بار دیجیتال، با توجه به این که دارای نمایشگر است، امکانات بیشتری برای نمایش خطا دارد. در صورتی که در کار رله بار اختلالی ایجاد شد، یا به طور کلی قطع شد، روی نمایشگر، پیغام خطایی به نمایش در میآید. سپس چراغ مربوط به خطای مورد نظر، روشن میشود (یا به صورت ثابت یا چشمکزن). در ادامه معنی این پیامهای خطا را بررسی میکنیم:
- در صورتی که رله بار بر اثر افزایش جریان قطع شود، پیغام Lod روی نمایشگر مشاهده میشود. همچنین چراغ OL نیز روی آن روشن میشود.
- در صورتی که رله بار بر اثر کاهش جریان قطع شود، پیغام Unc در نمایشگر مشاهده میشود و چراغ UL نیز روشن خواهد شد.
- در صورتی که رله بر اثر عدم تقارن جریانها قطع شود، میتوانید روی نمایشگر، پیام Ubc را مشاهده کنید. چراغ مربوط به این خطا هم A% است که پس از نمایش خطا، روی آن روشن میشود.
- در صورتی که هر کدام از حالتهای بالا حین عملیات محصول به وقوع پیوست، میتوانید سیستم را ریست کنید. برای این کار کافی است که به صورت همزمان، دکمههای + و – را روی این محصول فشار دهید. همچنین برای ریست کردن دستگاه، میتوانید یک بار جریان تغذیه را قطع و وصل کنید.
نحوه ریست کردن
در صورت قطع رله خروجی، باید دستگاه ریست شود. بسته به کارخانه تولیدکننده، معمولا به یکی از سه روش زیر ریست میشود:
- با استفاده از دکمه ریست روی دستگاه
- با قطع تغذیه دستگاه برای چند ثانیه
- ریست اتوماتیک، با اتصال دو ترمینال خاص روی دستگاه برای مدتی معین مثلا در کنترل بار شیوا امواج با فشار دادن همزمان دکمه های + و – یا یکبار قطع و وصل کردن برق تغذیه، دستگاه ریست می شود. در کنترل بار برنا الکترونیک نیز با فشردن کلید RST یا در صورتیکه ترمینالهای K1 و K2 به هم متصل باشند، پس از بر طرف شدن خطا و گذشت زمان حدود ۵۰ ثانیه دستگاه بهصورت خودکار راهاندازی میشود.
تنظیمات کنترل بار
تنظیمات کنترل بار به مدل و قابلیتهای آن بستگی دارد. در کنترل بار آنالوگ، تنظیمات مقدار جریان و زمان خطا توسط ولومها یا سلکتورهای پیچی انجام میشود.
میزان تنظیم جریان به محل نصب موتور وابسته است. به عنوان مثال، در مدار تکضرب تمام جریان موتور از رله عبور میکند. در این حالت، باید جریان رله برابر با جریان کامل موتور تنظیم شود. در مدار ستاره-مثلث تنظیمات رله به این صورت است:
- اگر کنترل بار قبل از کنتاکتور نصب شده باشد، باید جریان را برابر با جریان کامل موتور تنظیم کنیم.
- اگر کنترل بار بعد از کنتاکتور اصلی یا مثلث قرار گرفته باشد، مقدار جریان ۵۷٪ تنظیم میشود.
مقایسه کنترل بار و بیمتال
بیمتال و کنترل بار هر دو برای کنترل جریان و حفاظت اضافه بار مورد استفاده قرار میگیرند. در مقایسه کنترل بار و بی متال می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کنترل بار به همراه ترانسهای جریان (CT) بر روی هر خط قرار میگیرد و به صورت الکترونیکی کار میکند. اما عملکرد بیمتال به طور مستقیم وابسته به حرارت و بهصورت مکانیکی است. ترانس جریان یا ترانس CT + کاربرد در تابلوی برق + نصب + لینک خرید
- عملکرد بیمتال تحت تاثیر دمای محیط قرار است، درحالی که عملکرد کنترل بار به دمای محیط وابسته نیست.
- در مدار قدرت، بیمتالها بهطور مستقیم به سهفاز متصل میشوند، اما کنترل بار، بهصورت غیرمستقیم و با اتصالات سیمی به مدار وصل میشود.
- بیمتال بهدلیل داشتن عنصر حرارتی تلفات زیادی تولید میکند درحالی که کنترل بار بدون تلفات است و غیرمستقیم عمل میکند.
- برخلاف بیمتال، رله اضافه بار قابلیت تشخیص خطای عدمتوالی فاز هم دارد.