شینه یا باسبار (Busbar) در تابلوی برق صنعتی و ساختمانی، مزایای زیادی دارد. وقتی که میزان جریان الکتریکی در تابلو برق زیاد باشد، استفاده از کابل برق کارساز نخواهد بود. در چنین شرایطی باید از شینه به جای کابل استفاده کرد. شینهها ایمنی و قدرت بسیار بیشتری نسبت به کابلها دارند. معمولا از شینهها برای ولتاژهای بالا و از کابل و سیم برای ولتاژهای پایین استفاده میشود.
شینه یا باسبار چیست؟
شینه یا باس بار معادل واژه Busbar میباشد. این تجهیز یکی از قطعات مهم در تابلو برق میباشد که وظیفه منتقل کردن برق به تجهیزات داخل تابلو برق را بر عهده دارد. در واقع شینه وسیله جمع و پخش انرژی در آن واحد است. زمانی از شینه در تابلو برق استفاده میشود که میزان جریان عبوری بالا باشد. شینهها به شکل مکعب مستطیل ساخته میشوند و جنس آنها معمولا مسی یا آلومینیومی میباشد. ولی شینهای که به صورت رایج مورد استفاده قرار میگیرد، شینه مسی است. اصولا ظرفیت جریان شینههای تابلو برق باید از جریان نامی کلید تغذیه تجهیزات بیشتر باشد که این شینهها طبق جریان استاندارد مشخصی تعیین میشوند. شینه یا باسبار
شینه فرعی نیز همان شینهای است که دارای آمپر کمتری میباشد. شینهها معمولا با یک تیوب لاستیکی عایقبندی میشوند تا از بروز برقگرفتگی و سایر خطاهای انسانی جلوگیری کنند.
مونتاژ تابلوی برق ساختمان ، آموزش مونتاژ + خرید اقلام مورد نیاز
ابعاد ، اندازه استاندارد
ابعاد انواع شینه به شرح ذیل است:
20*10 – 30*-10 – 40*10 – 50*10 – 60*10 – 80*10 – 100*10 – 120*10
20*5 – 25*5 – 30*5 – 40*50 – 50*5 – 60*5 – 80*5 – 100*5
15*3 – 20*3 – 25*3 – 30*3 – 40*3
تمام ابزار یا ادوات تولید یا انتقال انرژی الکتریکی که در فاصله کمی از هم و ولتاژ برابری دارند با یک شمش یا یک رسانا به نام شینه یا باسبار (Busbar) در هر فاز بهم متصل میشوند. در شینه (شینه ارت وشینه نول ) تمام انرژی منابع بهم میپیوندند و از آنجا بطور مستقیم با همان ولتاژ یا به کمک ترانسفورماتور افزاینده یا کاهنده با ولتاژ دیگر به مصرفکنندهها یا شینههای دیگر هدایت میگردند.در واقع شینه وسیله جمع و پخش انرژی در فواصل کم هست. شینه یا باسبار
انواع شینهها و قیمت خرید
- فاز: در شینه فاز ظرفیت الکتریکی آن معمولا نباید از ۱۵۰ درصد شدت جریان نامی کلید اصلی تغذیه تابلو کمتر شود.
- ارت و نول : شینه ارت و نول، ترمینالی است که برای اتصال هادیهای حفاظتی که شامل هادیهای همبندی (برای هم ولتاژ کردن) و هادیهای اتصال زمین عملیات، پیشبینی و نصب میشود. شینه یا باسبار
- کاربرد شمش با مقطع مستطیلی : کاربرد این نوع شینه بیشتر در تاسیسات داخلی میباشد و جنس آن نیز معمولا مسی است.
- لولهای : کاربرد این نوع شینه برای جریانهای نامی بیشتر از ۳۰۰۰ آمپر میباشد.
- شینه هدایت جریان : این نوع شینه به شینه لک نیز مشهور میباشد. از این نوع شینه برای اتصال سرفازها استفاده میشود و کاربرد آن در ژنراتورهای بزرگ میباشد.
راهنمای خرید شینه
همانطور که به آن اشاره شد، شینهها در رنگبندیهای مختلفی به کار برده میشوند. ولی در هنگام خرید شینه عوامل مهمتری نسبت به رنگبندی وجود دارند. این دو عامل اصلی قطر شینه و درجه حرارت قابل تحمل هستند که هنگام خرید بایستی به آنها توجه ویژهای کرد. بدیهی است که هر چه قطر شینه بیشتر و درجه حرارت قابل تحمل آن نیز بیشتر باشد، شینه کیفیت بهتر و طول عمر بیشتری خواهد شد. شینه یا باسبار
جدول انتخاب کنتاکتور ، کنتاکتورهای اشنایدر ، هیوندای و شوان + کنتاکت کمکی
مزایای استفاده از شینه در مقابل کابل چیست؟
هنگامی که در تابلو برق میزان جریان الکتریکی زیاد باشد، دیگر استفاده از کابل خیلی منطقی به نظر نمیرسد و در چنین شرایطی شینه به کمک میآید. شینه به مراتب تجهیز قویتری در مقایسه با کابل میباشد. اصولا کابلها و سیمها در ولتاژهای پایین کاربردی و رایج هستند.
حال در ادامه به تعدادی از مزیتهای شینه در مقایسه با کابل اشاره میشود.
- راحتتر عبور کردن جریان در شینه، به دلیل مستطیلی بودن شینه که وسیعتر از کابل میباشد.
- امکان راحتتر تعویض کردن آنها
- استحکام بیشتر شینه یا باسبار
- امکان انشعابگیری راحتتر، با ایجاد سوراخ به وسیله پیچ و مهره
- زیبایی منحصر به فرد
تجهیزات اندازه گیری در تابلوی برق چیست ؟ + لینک خرید
اطلاعات تکمیلی استفاده از شینه
هنگامی که در تابلو برق میزان جریان الکتریکی زیاد باشد، دیگر استفاده از کابل خیلی منطقی به نظر نمیرسد و در چنین شرایطی شینه به کمک میآید. شینه به مراتب تجهیز قویتری در مقایسه با کابل میباشد. اصولا کابلها و سیمها در ولتاژهای پایین کاربردی و رایج هستند. حال در ادامه به تعدادی از مزیتهای شینه در مقایسه با کابل اشاره میشود.
- راحتتر عبور کردن جریان در شینه، به دلیل مستطیلی بودن شینه که وسیعتر از کابل میباشد.
- امکان راحتتر تعویض کردن آنها شینه یا باسبار
- استحکام بیشتر
- امکان انشعابگیری راحتتر، با ایجاد سوراخ به وسیله پیچ و مهره زیبایی منحصر به فرد
بهترین کلید اتوماتیک فیکس برای قطع اضافه بار ، اتصال کوتاه + لینک خرید
کاربرد شمش با مقطع مستطیلی
شینهبندی تابلو برق : اصولا در تابلو برقها برای مدیریت و کنترل جریان برق از کابلکشی استفاده نمیکنند، که این مسئله بستگی به جریان تابلو برق دارد. به این صورت که اگر جریان تابلو برقی از 125 آمپر بیشتر باشد، به دلیل آمپر بالا و حجم بالای کابل و سیم شینهبندی جایگزین کابلکشی میشود.
چند نکته اصلی در شینهکشی تابلو برق
انتخاب رنگ شینه : انتخاب رنگ شینهها در تابلو برق از آن جهت اهمیت دارد که تشخیص فاز و نول راحتتر صورت پذیرد. ترتیب رنگها در شینهها از بالا به پایین به صورت جدول زیر میباشد:
رنگبندی شینهها : محاسبه و تعیین ابعاد شینه کار راحتی میباشد و فقط کافی است تا با در نظر گرفتن جریان اسمی کلید، اندازه لازم شینه را با کمک جدولهای استاندارد انتخاب شینه به دست آورد. شینه یا باسبار
خم کردن شینه : از آنجا که عمده کاربرد شینه در تابلو برقها میباشد، لذا برای استفاده از آن میتوان برای زاویه دادن در جهتهای مختلف آنها را خم کرد. خم کردن شینهها به صورت دستی امکان پذیر نمیباشد و برای این کار از دستگاه فلزکاری شینه استفاده میشود. زاویه خم شینه نیز باید مطابق با استانداردهای مربوطه صورت پذیرد.
بررسی انواع شینهبندی در تابلو برقها
کلیه فیدرهای ورودی یا خروجی تجهیزات مختلف به وسیله شینه به یکدیگر متصل میشوند. نقش دقیق شینه چیست؟ شینه یا شمش را میتوان مثل گرهای دانست که انشعابات مختلف به آن ختم میشوند. در ادامه انواع شینهبندی را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
1. شینهبندی سیستم بدون باس بار: معمولا از این شینهبندی برای پستهای موقتی و کماهمیت استفاده میکنند. همچنین ممکن است برای تغذیه ترانسفورماتورهای با توان کم استفاده شود. به همین دلیل کاربرد زیادی هم ندارد. این سیستم شینهبندی حفاظت سادهای دارد و ارزان قیمت است. استفاده از این نوع شینهبندی، معایبی دارد که عبارتند از: شینه یا باسبار
- ضریب اطمینان شینهبندی بدون باس بار، بسیار کم است.
- امکان مانور و تغییر روی تغذیهکنندهها وجود ندارد.
- برای تغذیه کوتاه مدت کاربرد دارد.
- انجام تعمیر روی هر کدام از تجهیزات، باعث قطع کل برق پست میشود.
- بروز اتصال کوتاه، باعث قطع برق کل پست خواهد شد.
2. شینهبندی اصلی و انتقالی : در چه صورتی از این نوع شینهبندی استفاده میشود؟ اگر اتصال کوتاه روی شینه صورت بگیرد، همه انشعابات برق را از دست خواهند داد. شاید بپرسید حالت کار عادی شینه چیست؟ در حالت عادی سیستم تنها شینه اصلی برقرار است. در این حالت، نیازی به استفاده از شینه فرعی وجود ندارد. این نوع سیستمها از یک شینه اصلی و یک شینه فرعی استفاده میکنند. هر کدام از انشعابات از طریق بریکر به شینه اصلی و از طریق دیسکانکت به شینه فرعی متصل میشوند.
3. شینهبندی تکشینه : استفاده از این نوع شینهبندی، هزینه بسیار کمی دارد. همچنین عملیات و حفاظت آن بسیار ساده است. سیستم شینهبندی تک شینه چیست؟ در این سیستم کلیه انشعابات، روی یک شینه با یکدیگر از طریق بریکر ارتباط پیدا میکنند. معمولا از این نوع شینهبندی برای مصرفکنندههایی که امکان تغذیه از ایستگاههای دیگر را دارند استفاده میشود. البته بهکارگیری این سیستم معایبی هم دارد که به شرح زیر هستند: شینه یا باسبار
- بدون خاموش کردن کل ایستگاه، امکان توسعه ایستگاه وجود ندارد.
- اگر یکی از انشعابات به تعمیر نیاز داشته باشد، باید برق آن قطع شود.
- اگر اتصال کوتاهی روی شینه انجام شود، کل پست بدون برق خواهد شد. شینه یا باسبار
4. شینهبندی دوبل : در این نوع شینهبندی میتوان از دیسکانکت و بدون خاموشی دو شینه اصلی را استفاده کرد. هر انشعاب سه دیسکانکت دارد. دو دیسکانکت امکان متصل شدن به شین دیگر را دارند. در این سیستم شینهبندی، میتوان برخی از انشعابات را از یک شینه و برخی دیگر را از شین دوم تغذیه کرد.
5. سیستم شینهبندی یک و نیم بریکری : کاربرد این نوع سیستم شینه چیست؟ معمولا از شینهبندی یک و نیم بریکری برای پستهایی با ولتاژ 230 کیلو ولت به بالا استفاده میشود. این پستها ایستگاههایی در یک منطقه دارند. چرا که اگر برق قطع شود، باعث خاموشیهای گسترده خواهد شد که به صنایع و کارخانجات، ضررهای زیادی را تحمیل میکند. استفاده از سیستم شینهبندی یک و نیم بریکری، باعث افزایش پایداری و قابلیت اطمینان سیستم خواهد شد. شینه یا باسبار
در شینهبندی یک و نیم بریکری، برای هر دو انشعاب، سه بریکر وجود دارد. به این ترتیب امکان مانور روی بریکرها بسیار زیاد است. همچنین با ناقصشدن یکی از بریکرهای تغذیهکننده، هیچکدام از انشعابات از مدار خارج نخواهند شد. در این سیستم تمام کلیدها روی حالت عادی وصل هستند. توسعه پست هم خیلی راحت انجام میشود و امکان تعمیر هرکدام از شینهها و بریکرها هم وجود دارد.
6. شینهبندی دو بریکری : در این سیستم شینهبندی، برای هر کدام از فیدرها، دو بریکر استفاده میشود. به این ترتیب در شرایط اضطراری، ضریب اطمینان پست افزایش پیدا میکند. از این نوع شینهبندی به دلیل هزینه بالایی که دارد در پستهای حساس و اصلی استفاده میشود. در شینهبندی دو بریکری، وقتی یکی از بریکرها آسیب میبیند، فقط یک فیدر از مدار خارج میشود. شینه یا باسبار تجهیزات اندازه گیری در تابلوی برق چیست ؟ + لینک خرید
7. شینهبندی حلقوی باز : در این سیستم وضعیت شینه چیست؟ شینهبندی حلقوی باز برای 4 فیدر است. از این شینهبندی برای اتصال دو فیدر ترانسفورماتور به دو فیدر خط استفاده میشود. همچنین از یک بریکر برای هر کدام از فیدرها استفاده میکنند.
8. شینهبندی حلقوی بسته : در شینهبندی حلقوی بسته، نصب بریکرها در طول شینهها و بین نقاط اتصال فیدرها انجام میشود. این سیستم شینهبندی، قابلیت اطمینان بسیار بالایی دارد. برای تعمیر هر کدام از بریکرها، نیازی به قطع هیچکدام از فیدرها نیست.